Farkedilemeyen Güzellik Açelya (Ericaceae)

Anavatanı Kuzey Amerika ve Asya olan ormangülleri ailesinin bir ferdi olarak açelya Türkiye’de fazlaca bitki türü olmasından dolayı çok fark edilemeyen bir bitkidir. Genellikle İstanbul ve Karadeniz bölgesinde sıkça kullanılır. Her ne kadar çokça bilinmese de bu bitki gerek evlerde balkonu ve odaları şenlendirecek gerekse bahçelerimizde bize yazı müjdeleyecek harika çiçeklere sahip olan bir bitkidir.

Acelya bitki asiklarinin ruhunu dinlendirecek ve gozlerini senlendirecek kompakt govde yapisi ve pembe, beyaz, kirmizi, portakal rengi ve bu renklerin butun tonlarinda ciceklere sahiptir. Acelyalar bir saksi bitkisi olarak evlerde degerlendirilebildigi gibi cali turu olarak bahcelerde de kullanilabilirler.

Açelya’nın Bahçe Düzenlemesi

      Açelyalar genellikle bahar aylarinda ciceklenir ve yilda birkez cicek acarlar. 2 hafta ile 2 ay kadar bir sure ciceklerini muhafaza ederler. Eger bahcede kullanmak niyetindeyseniz kendi yapisindan kaynakli sadece çim olan alanlarda harika bir fon bitkisidir. Eger ben bir peyzaj duzenlemesi yapmak isterim derseniz her dem yesil olan ve kaba yapili çalı ve çit bitkileri (kurtbagri, larix) acelyanin ciceklerini vurgulamak icin harika fon olustururlar. Açelya bahçe düzenlemesi adına bu ayrıntılar ön plana çıkmakta.

Mumkunse tek sayidan olusan 3, 5, 7 gibi tek basina bahcenin kose alanlarindan birinde bir gruplama yaparakta kullanabilirsiniz. Birbirine yakin tonlu farkli renkler (beyaz, pembe, eflatun yada kirmizi turuncu) yada ayni renk (pembenin tonlari yada kirmizinin tonlari) acelyalari kullanarak sik bir peyzaj goruntusu olusturabilirsiniz. Yada bahcelerinizde cam, goknar gibi igne yaprakli buyuk bitkilerinizin onunde bahceyi daha genis gostermek ve ayni zamanda cicekli bir mekan olusturmak adina kullanabilirsiniz.

Balkonda açelya yetiştirmek ve bir balkon bitkisi olarak kullanmak isterseniz aski saksilarda farkli renklerle balkonlariniz senlendirebilir yada bahceli bir eve sahip degilseniz balkonlarinizda olusturacaginiz kis bahcelerinize yazi getirmek adina kullanabilirsiniz. Tavsiyem balkonlarinizda pembe ve eflatun tonlari gibi yumusak ruha iyi gelen renkleri kullanmaniz.

Peki bu guzel bitki ne tur toprak ve iklim isteklerine sahiptir ve bakimi nasil yapilmalidir?

 

Toprak ve İklim İstekleri

       Acelya bitkisi genellikle humuslu topraklara uygun bir bitkidir ve toprak asitlik degerinin yani pH degerinin 4.0-6.0 arasi maximum 7.0 olmasi halinde daha duzgun bir gelisim gosterirler. Topraginin havadar olmasi hem buyumesine hemde kok yapisinin gelismesine katki saglar.

Acelyalar genellikle yari golge ve yari gunesli ortamlari severler. Sicak ve kurak yapili yerlerde direkt gunes alan yerlerden kacinmak gerekir cunku yapraklarinda ve ciceklerinde sararmalar ve bozulmalar olur. Kis sicakligi olarak bahcelerde yer yer -20 lere kadar dayanabilirler ama yinede +14 derecede muhafaza edilmeleri gerekmektedir.

Acelyalar her yonden esintiye ve hava akimina bayilirlar eger evlerde salon bitkisi olarak kullanmayi dusunuyorsaniz anne tabiriyle J ceryanda kalmaktan sakindirmamalisiniz bahceler ve balkonlar zaten cok kurak bir iklim olmadikca buna musaittir.

Sulama

     Açelya nasıl su ister?  Eger pH dengeleme sorunu olan bir toprak yapisi olan bir yerdeyseniz pH degeri olan icme sulari kullanmaniz bitki acisindan daha iyidir ama musluk sularida kullanilabilir. Eger musluk suyu kirecli bir yapida ise sulamadan bir kac gun onceden suyu dinlendirirseniz bu sorunu halledebilirsiniz.

      Acelya topraginin tamamen kurutulmamasi onemlidir. Gerek kok yapisinin saglamligi gerekse buyumenin tetiklenmesi acisindan topraginin nemli tutulmasi onemlidir. Haftada en az iki kere sulamak yeterli olmakla beraber kurak iklimlerde bu artirilabilir.

Mumkun oldugunca sulama icin sabit olculu bir kap kullanmaniz daha iyi olacaktir yani surekli ayni olcude su vermeniz bitkinin sabit bir miktarda su almasina ve buna adapte olmasina yardimci olur. Eger cok kurak yerlerde ise bir kova suya daldirip bir kac dakika toprgi sulanabilir. Bitkinin yapisinda ve yapraklarinda bir problem gozlenmedigi surece sulama miktarinin degistirilmesine gerek yoktur.

Son bir not olarak kis aylarinda soguk musluk suyunu direkt vermek zarar verebilir insan gibi dusunun. Bu yuzden oda sicakligindaki suyu vermek her zaman daha uygun olur.

Çoğaltma Yöntemi

   Açelyayi bitkinin koklerinden ayirma yontemini kullanarak cogaltabilirsiniz bu kolay ve pratik bir yontemdir. Bitki kokunden cikarilarak ust kisimlar uzana ince kisimlardan bitkiye benzeyen yeni bitkiler olusur. Bu kisimlar alinip baska saksilara dililerek cogaltilabilir.

Bahçelerde ise tepe celigi yontemi kullanilabilir. Bitkinin ilkbaharda gelisen dallari yeterince uzadigi zaman tepeden 8 cm kadar bir dal parcasi alinarak yeni saksilara ekilebilir ama bu islem daha hassas bir yontemdir.

Damla BAŞARIR – Peyzaj Mimari

(Fotoğraflar arama moturundan alıntıdır)

Paylaş
Önceki İçerikBoğaziçi Üniversitesi
Sonraki İçerikBir Damla Bin Umut : KAN BAĞIŞI
mm
Merhaba, Ben Damla. 1987 Ankara Doğumluyum. Mimarım. Peyzaj alanında İngiltere'de Master yaptım. Köşemde sizlerle bitkilere, çiçek yetiştirmenin inceliklerine kısacası bir sanat olarak gördüğüm bahçe uğraşlarına dair yazılar paylaşacağım. Evliyim, 4 yaşında bir oğlum var. Sevgiler.

Cevap ver

Please enter your comment!
Please enter your name here